Innovation for Finance

Bize Ulaşın
Kaydileştirme, IBOR ve Saklama: Kolektif & Bireysel Boyutları ve İnfina’nın Rolü

Kaydileştirme, IBOR ve Saklama:
Kolektif & Bireysel Boyutları ve İnfina’nın Rolü

  • Can Vatan / Ürün Direktörü
    Mehtap Çağlayan / Kıdemli Ürün Yöneticisi

İnfina Ürün Direktörü Can Vatan ve İnfina Kıdemli Ürün Yöneticisi Mehtap Çağlayan, Türkiye Kurumsal Yatırımcı Yöneticileri Derneği tarafından yayınlanan Kurumsal Yatırımcı Dergisi Ekim 2025 sayısı için “Kaydileştirme, IBOR ve Saklama: Kolektif & Bireysel Boyutları ve İnfina’nın Rolü” başlıklı yazıyı kaleme aldı. Derginin tamamına ulaşmak için buraya tıklayın.

 

Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi, tanım olarak fiziksel belgelerle yürütülen işlemlerin elektronik ortama taşınmasıdır. Bununla amaçlanan; riskleri azaltmak, işlem güvenliği, hızı ve şeffaflığı artırmaktır. Borsa İstanbul’da işlem gören hisse senetlerinin fiziki basımından vazgeçilmesiyle yaklaşık 100 milyon ABD doları tutarında maliyet tasarrufu sağlanmıştır. 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca, kolektif yatırım

kuruluşlarının portföylerindeki varlıkların, bu kuruluşlar adına açılmış ayrı bir saklama hesabında saklanmak üzere portföy saklama hizmetini yürüten bir kuruluşa teslim edilmesi gerekmektedir. Burada amaç, her bir fonun veya yatırımcının varlık ve nakitlerinin müşteri bazında ayrıştırılarak bağımsız saklayıcı nezdinde korunması, mülkiyet haklarının kayıt altına alınması ve tüm hareketlerin izlenebilir kılınmasıdır. Bu değişiklikle birlikte yatırım fonlarına ait varlıklar Takasbank nezdinde, bireysel yatırımcılara ait varlıklar Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde saklanmaya başlanmıştır. 


Öte yandan, kaydileştirmenin günümüzde sağladığı temel faydalar şu şekilde sıralanabilir:


  • Operasyonel verimlilik ve güvenlik: Farklı uygulamalar tek çatı altında toplanabilir; kaybolma, çalınma ve sahtecilik gibi fiziksel riskler ortadan kaldırılarak, merkezi sistemlerle dijital güvenlik sağlanabilir.
  • Şeffaflık ve denetlenebilirlik: Elektronik veriler düzenleyici kurumlar tarafından kolayca izlenebilir; böylece suistimallerin ve piyasa bozucu eylemlerin önüne geçilebilir. 
  • Vergi ve muhasebe etkinliği: Yatırımcı bazında tutulan veriler vergi otoriteleriyle entegre çalıştırılabilir; kayıt dışılık azaltılabilir ve kamu gelir politikalarına katkı sağlanabilir.

IBOR Yaklaşımıyla Uyum

IBOR (Investment/Custody Book of Record), finansal kurumlarda kayıt tutma ve veri yönetimine ilişkin küresel en iyi uygulamaları tanımlamaktadır. Kaydileştirme, IBOR’un temel ilkeleriyle doğal biçimde örtüşür:

 

  • Kapsayıcılık: Tüm işlemlerin eksiksiz ve detaylı kaydı.
  • Erişilebilirlik: Yetkili kullanıcılar için hızlı, kolay ve güvenli erişim.
  • Doğruluk & Bütünlük: Kayıtların doğru, güvenilir ve değiştirilemez saklanması.
  • Geriye Dönük İzlenebilirlik: Tüm işlem geçmişinin denetlenebilir olması.

MKK’nın sunduğu kaydileştirme hizmeti, bu ilkelerin sahadaki karşılığıdır. Bu sayede yatırımcı mülkiyetinin güvenli takibi sağlanır; düzenleyiciler için güçlü bir denetim altyapısı oluşur.

İnfina’nın Uçtan Uca Çözümleri

İnfina Kolektif Saklama ile;

 

  • Portföydeki tüm varlıkların kayıt–mutabakat–raporlama adımlarınızı otomatikleştirebilirsiniz.
  • Günlük varlık kontrolleri, nakit hareketleri, fon pay işlemlerini anlık izleyebilir; veri akışı SPK tebliğlerine uygun şekilde saklayabilir ve raporlayabilirsiniz.
  • Limit aşımı, birim pay/stok mutabakatı, gün sonu kapanışlarını güvenle tamamlayabilirsiniz.
  • Uçtan Uca Talimat–Takas STP: Emirden takasa kesintisiz işlem akışı sağlayabilir (STP), gerçek zamanlı durum izleyebilir ve uyarı/iş istisnası yönetimi gerçekleştirebilirsiniz.
  • Portföy yönetimi sistemindeki hareketlerle saklama kayıtlarının otomatik mutabakatını yapabilir, varsa tespit edilen farklar için ilgili görev akışlarını tanımlayabilirsiniz.
  • Uygulamadaki rol-tabanlı erişim yapısı sayesinde günlük ekstreleri, hareket dökümlerini, performans ve mali raporları; farklı kullanıcı rollerine (operasyoncu, denetçi, yönetici vb.) göre güvenli ve özelleştirilmiş şekilde elde edebilirsiniz.
  • MKK/Takas süreçlerine, muhasebe ve finans altyapılarına, portföy yönetim sistemlerine API temelli entegrasyon sağlayabilirsiniz.
  • SPK mevzuatı, iç kontrol ve bilgi güvenliği politikalarıyla uyumlu tam izlenebilir denetim izi.

Sonuç olarak İnfina ile kurumunuzun operasyonel verimliliğini artırabilir, mevzuata tam uyum sağlayabilir ve merkezi şeffaflık elde edebilirsiniz.

Geleceğe Yönelik Beklentiler

Kaydileştirme altyapısı üzerinde; blockchain tabanlı saklama, gerçek dünya varlıklarının blokzincir üzerinde tokenize varlıklar haline gelmesi ve akıllı kontratlar gibi yenilikler olgunlaşmaktadır. İnfina olarak biz, IBOR ilkeleriyle uyumlu veri yönetişiminin; kolektif ve bireysel saklamada piyasa entegrasyonunu, güvenilirliği ve etkinliği artırmasını bekliyoruz.

Sonuç

Kaydileştirme, günümüz finansal piyasalarının sürdürülebilirliği için temel bir yapı taşıdır. IBOR ilkeleriyle uyumlu çalışan bu sistem kolektif saklama tarafında fon yatırımcılarını, bireysel saklama tarafında ise müşteri bazında varlık güvenliğini ve şeffaflığı teminat altına almaktadır. İnfina olarak, güveni teknolojiyle buluşturan çözümlerimizle hem fon kurucuları ve portföy saklayıcılarına, hem de bireysel portföy saklama süreçlerine güvenilir, hızlı ve mevzuata uygun bir altyapı sunuyor; sermaye piyasalarının dijital geleceğini birlikte inşa etmeye odaklanıyoruz.